Je staat op Schiphol, je koffer is gepakt en je hebt net afscheid genomen van je partner. Je bent klaar voor een lange vlucht naar New York.
▶Inhoudsopgave
Maar weet je eigenlijk precies wat je betaald krijgt als je ’s nachts moet werken of in het weekend moet opstaan?
Voor cabincrew is het salaris niet alleen het basisbedrag dat je elke maand op je rekening krijgt. Het zit ‘m vooral in de toeslagen. En die kunnen flink oplopen, zeker als je vaak nacht- of weekenddiensten draait. Laten we eens kijken hoe dat werkt, zonder ingewikkelde vaktaal, maar wel met de feiten op een rij.
Wat is een toeslag eigenlijk?
Een toeslag is een extra bedrag bovenop je normale uurloon. Je krijgt het omdat je op ongunstige tijden werkt, zoals ’s nachts of in het weekend.
Het is een vergoeding voor de moeite. Stel: je werkt op een maandagochtend van negen tot vijf. Dan krijg je je gewone loon.
Maar als je op zondagavond werkt, of na middernacht, dan komt er wat extra’s bij.
Dat heet een toeslag. In de luchtvaart is dit extra belangrijk omdat vluchten nooit stilstaan. Cabincrew werken altijd, ook als de rest van Nederland slaapt.
Nachtdiensten: de kern van het werk
Veel vluchten vertrekken ’s nachts. Denk aan lange vluchten naar Azië of Amerika.
Je begint om 22:00 uur en bent pas de volgende middag klaar. Dat is zwaar voor je lichaam. Daarom betaalt je werkgever een nachttoeslag.
In Nederland is de wetgeving rond nachtwerk vastgelegd, maar luchtvaartmaatschappijen hebben vaak eigen regels.
Over het algemeen geldt: werken tussen 23:00 en 06:00 uur levert een toeslag op. Bij KLM, Transavia of Corendon is dit meestal een percentage van je uurloon, vaak tussen de 15% en 30%. Dat klinkt misschien niet als veel, maar als je dit vaker doet, telt het flink op.
Stel: je basisuurloon is 15 euro. En je werkt een nachtdienst van zes uur in die late uren.
Dan krijg je over die uren dus 15% tot 30% extra. Dat is ongeveer 2,25 tot 4,50 euro per uur extra.
Het klinkt klein, maar op een maand met veel nachten kan dat zomaar 200 euro schelen. En vergeet niet: sommige maatschappijen rekenen de toeslag over het hele uurloon, andere alleen over het basisdeel. Check dus altijd je cao.
Weekendtoeslagen: werken als anderen vrij zijn
Vrijdagavond, zaterdag of zondag: voor veel mensen is het weekend, maar voor cabincrew is het vaak topdrukte.
Mensen willen reizen en de vliegtuigen zitten vol. Werken in het weekend betekent dat je je vrije tijd opoffert. Daarom krijg je een weekendtoeslag.
Hoe hoog die is, verschilt per maatschappij. Bij easyJet of Ryanair, die vooral kortere vluchten doen, is de toeslag soms lager dan bij lange-afstandsmaatschappijen zoals KLM.
In Nederland is er geen wettelijke verplichting voor een weekendtoeslag, maar in de cao voor luchtvaartpersoneel staan wel afspraken over toeslagen bij vluchten buiten Europa.
Wanneer begint een weekendtoeslag?
Meestal gaat het om een toeslag van 20% tot 50% op zaterdag en zondag. Als je op zondag werkt, is dat percentage vaak hoger. Denk aan 50% extra op zondagavond. Als je een zondagdienst hebt van acht uur en je uurloon is 15 euro, dan krijg je dus 7,50 euro extra per uur.
Dat telt snel op, vooral als je veel weekenddiensten draait. De meeste maatschappijen rekenen zaterdag en zondag als weekend.
Sommige tellen vrijdagavond na 18:00 uur ook als weekend. Bij Transavia bijvoorbeeld begint de toeslag vaak op zaterdag om 00:00 uur en duurt tot zondag 23:59. Check altijd je rooster en de cao, want kleine verschillen maken uit.
Overwerk: extra uren maken
Soms loop je uit. Een vlucht vertraagt door slecht weer, of de schoonmaak duurt langer dan gepland. Je bent dan langer aan het werk dan je rooster aangeeft. Dat heet overwerk.
Voor cabincrew is overwerk niet altijd hetzelfde als voor kantoorpersoneel. Je werkt in ploegen, en je bent vaak al ingeroosterd voor lange diensten.
In Nederland moet overwerk worden betaald. De wet zegt dat je ten minste je normale uurloon krijgt, plus een toeslag.
In de luchtvaart is dat meestal 150% van je uurloon voor de eerste twee overuur, en daarna 200%. Maar let op: dit hangt af van je cao. Bij grote maatschappijen zoals KLM zit dit goed geregeld.
Bij budgetmaatschappijen kan het minder transparant zijn. Vraag dus altijd na hoe overwerk wordt geregeld.
Een voorbeeld: je werkt normaal acht uur, maar door een vertraging ben je tien uur bezig. De extra twee uur worden als overwerk gezien. Als je uurloon 15 euro is, krijg je voor die twee uur dus 22,50 euro per uur (150%). Dat is 45 euro extra. Op een maand met veel vertragingen kan dat oplopen tot honderden euros.
Combines: nacht, weekend en overwerk
Het echte geld verdien je als je combinaties maakt. Stel: je werkt op zondagavond na 23:00 uur en je loopt uit door een vertraging.
Dan krijg je niet alleen een nachttoeslag, maar ook een weekendtoeslag en overwerk. Dat heet stapelen. Bij KLM kan dit oplopen tot 200% of meer van je basisloon. Als je slim roostert, kun je hier flink van profiteren.
Maar het is niet alleen geld. Nacht- en weekendwerk sloopt je biologische klok.
Je slaapritme raakt ontregeld. Daarom is het belangrijk om goed voor jezelf te zorgen. Slaap overdag, eet gezond en beweeg genoeg. De toeslagen zijn leuk, maar je gezondheid is belangrijker.
Hoe vraag je toeslagen aan?
De meeste maatschappijen verwerken toeslagen automatisch in je loonstrook. Je hoeft niets te doen.
Maar controleer het wel. Kijk of de nacht- en weekenduren kloppen. Als er iets niet klopt, neem dan contact op met HR of je cao-vertegenwoordiger.
Bij kleine maatschappijen kan het zijn dat je zelf uren moet invullen in een systeem.
Wees er op tijd bij, want later claimen kan lastig zijn. Sommige apps van luchtvaartmaatschappijen laten je rooster en toeslagen zien. Bij Transavia kun je in de app zien hoeveel nacht- en weekenduren je hebt gedraaid. Handig om zelf bij te houden.
Belangrijke tips voor cabincrew
Leer je cao kennen. Elke maatschappij heeft eigen regels.
Vraag collega’s of een vakbond zoals FNV Luchtvaart om uitleg. Sla je loonstrookjes op, zodat je een overzicht hebt. En wees proactief: vraag naar extra diensten als je wilt bijverdienen, maar zorg dat je niet overwerkt raakt.
De toeslagen voor nacht- en weekendwerk kunnen je salaris flink verhogen. Als je slim plant en weet hoe het werkt, haal je er het meeste uit. Dus de volgende keer dat je ’s nachts op Schiphol staat, weet je dat je niet alleen werkt voor je passagiers, maar ook voor je eigen portemonnee.